İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nce 16.12.2009 tarihinde onaylanarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanınca 11.01.2010 tarihinde tasdik olunan ve 10.02.2010 tarihinde askıya çıkarılan,  İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, 1046 ada, 13-14-15-16-17-18-19-21-22-23-166-168-171-176 parseller, 3269 ada, 22-23-84 parseller ve yol alanına ait 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği’nin; Yasalara, Yönetmeliklere, kamu yararına, şehircilik ilkelerine ve planlama tekniklerine açıkça aykırı olması nedeniyle iptali ve telafisi güç zararlar doğabileceği için yürütmesinin durdurulması talepli dava metnimiz aşağıdadır. Söz konusu Davamız, 07.07.2010 tarihi itibariyle açılmış bulunmaktadır.

YÜRÜTMEYİ DURDURMA TALEPLİDİR.

İSTANBUL ( ). İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI’NA

GÖNDERİLMEK ÜZERE

ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI’NA

DAVACI : TMMOB Şehir Plancıları Odası (İstanbul Şubesi)

VEKİLİ : Av. Koray CENGİZ

DAVALI : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı

 Saraçhane / İstanbul

 DAVA KONUSU : İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nce 16.12.2009 tarihinde onaylanarak 11.01.2010tarihinde tasdik olunan ve 10.02.2010 tarihinde askıya çıkarılan, İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, 1046 ada, 13-14-15-16-17-18-19-21-22-23-166-168-171-176 parseller, 3269 ada, 22-23-84 parseller ve yol alanına ait 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği’nin öncelikle yürütmesinin durdurulmasına ve takiben iptaline karar verilmesi talebidir.

BİLDİRİM TARİHİ : Dava konusu plan değişikliği 10. 02. 2010 – 10. 03. 2010 tarihleri arasında askıda ilan edilmiş 10.03.2010 tarihinde tarafımızca itiraz edilmiştir. İtirazımıza cevap verilmemesi üzerine zımni red kararından itibaren 60 gün içinde davamız açılmıştır.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Şehir Plancıları Odası, 6235 ve 3458 sayılı yasalara göre kurulan TMMOB’ye bağlı, kamu kurumu niteliğinde bir meslek örgütü olup, alanına ilişkin tek meslek odasıdır.

 Kanun, oda tüzüğü ve ilgili yönetmeliklerde belirtildiği gibi Şehir Plancıları Odası, mesleğin ve meslektaşların hak ve çıkarlarını korumak, şehir planları ve uygulamalarının, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun yapılmasını denetlemek, bu konudaki eksiklikleri, yanlışlıkları ortadan kaldırmak için gerekli çalışmaları yapmakla yükümlüdür.

 TMMOB Şehir Plancıları Odası ilgili bakanlık, kamu kurumları, belediyeler ve diğer kuruluş ve makamlarla ilişki içerisinde ülkemizin sağlıklı ve düzenli kentleşmesi, kent planlarının şehircilik esaslarına ve meslek ilkelerine uygun yapılması için; yazışma, görüşme girişimleriyle düzeltilmesini başaramadığı hatalı plan, karar ve uygulamaları yargıya götürmekte, yargı yoluyla çabalarını sürdürmektedir.

 TMMOB Şehir Plancıları Odası, kurulduğu günden bu yana, kanunlara, şehircilik bilimine ve kamu yararına aykırı olan plan ve uygulamalara karşı mücadelesi çerçevesinde gerektiğinde yasal süreçleri de izleyerek görevini yerine getirmekle yükümlüdür ve somut davayı da bu nedenle açmaktadır.

1 –  İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclisi tarafından onanan itiraz konusu 1/5000 Ölçekli Nazım İmar planı değişikliği ile İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, 1046 ada, 13-14-15-16-17-18-19-21-22-23-166-168-171-176 parseller İstanbul Büyükşehir Belediyesi Hal Alanı, 3269 ada, 22-23-84 parseller kısmen otopark alanı ve yol alanı kullanımlarından çıkarılarak, TAKS:0.50, E:2.50, Hmax: Serbest yapılanma koşullarına sahip "T+T Ticaret+Turizm Alanı, İtfaiye Alanı ve Yol Alanı" olarak planlanmıştır.

 Meri Planlarda; İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, 1046 ada, 13-14-15-16-17-18-19-21-23-166-168-171-176 parseller (Hal Alanı) 02.08.1993 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli İçerenköy Nazım İmar Planında "Kentsel Hizmet Alan"ında, 3269 (eski:785) ada, 84 (eski:72) parselin 2000 m2'lik kısmı 11.05.1998 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliğinde "İtfaiye Alanı"nda, 3269 (eski:785 ) ada, 22-23 parseller ile 84 (eski:72) parselin İtfaiye Alanı olan 2000 m2'lik alan haricindeki kısmı 26.08.2002 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliğinde "Kentsel Hizmet Alanı"nda kalmaktadır.

 Dava konusu plan değişikliği ile kullanımda olan donatı alanları azaltılmış ve bölge içerisindeki donatı dengesi bozulmuştur.  

Bahsi geçen alanın mülkiyeti ise, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne aittir. Söz konusu plan değişikliği ile İstanbul Büyükşehir Belediyesince kendi mülkiyeti üzerinde plan değişikliği yapılarak, kamu zarara uğratılmakta ve Belediye planlama yetkisini kullanarak kendi mülkiyetindeki arazinin değerini arttırmaktadır. Böylelikle arazi özel mülkiyete konu olabilecek olan "Ticaret+Turizm Alanı"na almaktadır.

 2 – Plan değişikliği, bütünsel açıdan ele alındığında şehircilik ilke ve esasları ile bu paralelde çevre yapılanma koşullarına aykırı olarak tesis edilmiştir. Meri planların kentsel donatı alanı olarak öngördüğü alanlarda, planın donatı dengesi hesapları ve planın bütünselliği göz önüne alınmadan, sadece parsel bazında gerçekleştirilen düzenlemelerle, planlarla birlikte kurulmuş olan sistematiğin tamamen çökmesine neden olunmaktadır. Ayrı planlama bölgeleri içerisinde, nüfus büyüklükleri ve yoğunluklarına göre fiziksel mekânda ve niceliksel olarak planların kurgulandığı sistemlerin, mevcut mevzuata rağmen bu şekilde parsel bazında yapılan uygulamalarla delinmesi, keyfi düzenlemelerin yapılması ve tüm bunların sonucunda  da kentlerimizin plansız gelişmesine sebebiyet verilmektedir.

Dava konusu işlem, plan değişikliğinin gerçekleştirildiği alan büyüklüğü ve yeni getirilen fonksiyon itibariyle çok geniş bir alanı kapsayacak sonuçlar doğurabilecek niteliktedir. Arazi kullanım kararlarına, ulaşım ve altyapı sistemlerine doğrudan etki edecektir. Böylesine bir plan kararının, mutlaka daha geniş ölçekte ve hatta kent bütününde değerlendirilmesi gerekmektedir. Fakat bunun tam tersi bir uygulamanın yapıldığı görülmektedir. Bu durum da plansız kentleşmeyi ve kentlerin içerisinde yer aldığı içinden çıkılmaz kaosu yaratmaktadır. Çünkü, hem tüm yasal yaptırımlar göz ardı edilerek dava konusu alan kamu kullanımından çıkartılmaktadır, hem de etkileri çok büyük bir alana yayılacak olması muhtemel olan yeni bir yoğunluk artırıcı fonksiyon verilerek kentsel gelişmeyi olumsuz yönde etkileyecek bir değişiklik onaylanmaktadır. Bu şekilde parsel bazında verilen kararlar nedeniyle planlama sisteminin ve mevzuatının içi boşaltılmaktadır.

 Ayrıca görülmektedir ki çevre yapılanma koşulları yönünden önemli etkileri olacak olan bu tür plan çalışmaları ile birlikte yapılması zorunlu olan “Analitik Etüd” çalışmaları da gerçekleştirilmemiştir. Bu nedenle, davalı belediye tarafından önerilen değişikliğin kent merkezinde ve kent bütününde ulaşım, arazi kullanımı ve benzeri kullanımlar üzerinde yaratacağı etkiler test edilmemiş ve araştırılmamıştır. Plan değişikliği ile meri planlarda öngörülmeyen yapılaşmanın gerçekleşmesi durumunda, karşılaşılabilecek sorunlara karşı bu tür bir araştırmanın yapılması gerekmektedir. Bunun sayesinde kent bütününde yaşanabilecek sıkıntılar ortaya çıkarılacaktır. Kent içinde yapılan bu derece önemli bir plan değişikliğinin hiçbir analitik etüt çalışması yapılmadan ve yaratacağı yapılaşma baskısı ile altyapıyı zorlayıcı etkileri değerlendirilmeden onaylanması kamuyu büyük zararlara uğratacaktır. Sonuç olarak, bu ölçekteki bir kararın imar planı değişikliği şeklinde ele alınması şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına açıkça aykırıdır.

 3 – İmar mevzuatının söz konusu açık hükümlerine rağmen, 25.12.2010 tasdik tarihli İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, 1046 ada, 13-14-15-16-17-18-19-21-22-23-166-168-171-176 parseller, 3269 ada, 22-23-84 parseller ve yol alanına ait 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği ile parsellerdeki “kentsel hizmet alanları” planlardan kaldırılmıştır. Başka bir ifadeyle hem donatı alanı kaldırılmış, hem de yeni fonksiyonla ilave nüfus getirilerek bölgesel alanda ve kentsel bütünde donatı dengesinin daha da bozulması durumuyla karşılaşılacak olmasına zemin hazırlanmıştır. Ayrıca mevcutta zaten yoğun olarak kullanılan bir ulaşım aksı yer almaktayken, getirilecek ek nüfus ile ulaşımın daha da çözülemez ve karmaşık bir hal alması bu plan değişikliğinin doğuracağı kaçınılmaz bir sonuçtur. D-100 karayolu bağlantısının olması nedeniyle hem bu anayolun trafiğinin, hem de bölgenin kendi içerisinde oluşan trafiğin daha da yoğunlaşarak artacağı apaçık ortadadır.

 4 - İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından onanan plan değişikliği ile mülkiyeti İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde olan ve meri planlarda "Kentsel Hizmet Alan”, "İtfaiye Alanı" ve “Yol Alanı”nda kalan söz konusu alana ilişkin, mevcut durumda hal olarak kullanılan alanın kent merkezinden taşınması doğru bir karar olmasına rağmen, donatı dengesinin bozulmaması adına alana verilecek yeni fonksiyonun yine kamusal donatı şeklinde ve kamunun kullanımına açık olan bir nitelikte olması gerekmektedir. Böylelikle doyum noktasına gelmiş olan İstanbul’da yapılaşmış alanlar içerisinde yer alan çok az sayıda açık alanların kamu elinde ve halka açık olarak kullanımları sağlanmış olacaktır.

 5 - İstanbul metropolü, bu tarz bütüncül olmayan yaklaşımlar nedeniyle kentsel gelişimini bütün kentsel donatılar açısından ciddi eksikliklerle yaşamak zorunda bırakılmıştır. Başta yeşil alanlar (park ,spor, rekreasyon alanı, çocuk oyun parkı, mesire yerleri vb.) olmak üzere sosyal ve kültürel tesisler (kütüphane, yurt, kreş, huzurevi, yetiştirme yurdu, rehabilitasyon, güçsüzler evi vb.),  eğitim tesisleri (anaokulu, ilköğretim okulu, lise, halk eğitim merkezi vb.) ve sağlık tesisleri (sağlık ocağı, sağlık merkezi, dispanser, hastane, vb.) açısından son derece eksik durumdadır. İstanbul metropolündeki bu tür alanların eksikliklerinin yanında, bunların oluşturulacağı kamuya ait arsa ve arazi sayısı da çok sınırlıdır. Bu husus planlama ve kamu yönetimi disiplinleri çerçevesinde değerlendirildiğinde yapılan işlemin kamu yararına hizmet etmemesinin yanında toplum yararına da uygun olmadığı aşikardır. Kamu kurumlarının mülkiyetinde yer alan arazilerin Ticaret + Turizm gibi özel mülkiyete konu olacak fonksiyonlara ayrılması, ileride bu alanda yapılması planlanan ya da planlanacak olan donatı alanları açısından da sıkıntılar yaratacaktır.

 6 - 3194 sayılı İmar Kanununun eki “Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik”in 6. maddesinde, Plan Değişikliği “Plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, teknik ve sosyal donatı dengesini bozmayacak nitelikte, bilimsel nesnel ve teknik gerekçelere dayanan, kamu yararının zorunlu kılması halinde yapılan plan düzenlemeleridir.” olarak tanımlanmıştır.

 Yine aynı yönetmeliğin 16. maddesinde “Hazırlanacak her ölçekteki imar planlarının yapım ve değişikliklerinde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak sosyal ve teknik donatı alanlarında EK 1 deki tabloda belirtilen asgari standartlara uyulur.” denilmektedir.

 17. Maddesi’nde ise “Nazım planlar üzerinde gösterilen teknik ve sosyal altyapı alanlarının konum ile büyüklükleri, toplam standartların altına düşülmemek şartı ile uygulama planlarında değiştirilebilir.”  hükmü getirilmektedir.

 Bu üç maddeye ek olarak, yönetmelik bütününde çok sıkça ifade edildiği gibi, planlarda yoğunluk artışı getiren değişiklik yapılması durumunda, artan nüfusun sosyal ve teknik donatı ihtiyaçlarının da imar planı kararlarıyla karşılanması esastır. Ancak tüm bu koşulları sağlayan içerikteki bir plan değişikliği söz konusu değildir. Söz konusu değişiklik, plan bütününde donatı dengesini bozacak olup, planda bu değişiklikle oluşan eksikliğin giderilmesi hususunda herhangi bir öneri bu çerçeve de yer almamaktadır. 

 7 – Plan değişikliğinin yapılması aşamasında 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik”in 27. maddesinde belirtilen esaslara da uyulmamıştır. İlgili maddede “İmar Planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunlu olmadıkça yapılamaz, zorunlu hallerde ise değişikliğin yapılabilmesi için, imar Planındaki durumun değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırım için Bakanlık ve kuruluşların görüşü alınacaktır. İmar Planındaki sosyal ve teknik altyapı alanının kaldırılabilmesi ancak bu tesisin hizmet götürdüğü bölge üzerinde eşdeğer bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Onaylı imar planlarında kentsel, sosyal ve teknik alt yapı alanı olarak belirlenen kullanımlar dışında kalan alanlarda plan değişikliği yolu ile yeni bir kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanı ayrılması halinde, yatırımcı bakanlık ve kuruluşların görüşleri alınmak kaydıyla, bu yönetmeliğe ekli Ek-1a, EK-1b, Ek-1c, Ek-1d ve Ek-1e işaretli tablolarda belirtilen asgari alan büyüklüğü şartı aranmaz. Afetzede yerleşim alanlarının imar planlarında yapılacak değişikliklerde yeni bir kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanı ayrılması halinde (2) numaralı bentteki şartlar ve bu Yönetmeliğe ekli Ek-1a, EK-1b, Ek-1c, Ek-1d ve Ek-1e işaretli tablolarda belirtilen asgari alan büyüklükleri şartı aranmaz. Dini yapı alanlarına ilişkin planlarda ve değişikliklerinde il müftülerinin görüşü alınır” denilmektedir. İmar mevzuatının söz konusu açık hükümlerine rağmen, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği ile meri 1/1000 ve 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planlarında parsellerde yer alan ve kent bütününe hitap eden fonksiyonlar kaldırılmıştır.  

 8 – Plan değişikliği ile bölgenin TAKS:0.50 E:2.50 Hmax: Serbest yapılanma koşullu "Ticaret+Turizm Alanı"na alınması, yapılaşma koşulları açısından ciddi sakıncaları barındırmaktadır. Bölgede yapı, nüfus ve trafik yoğunluğunu arttırmakta, emsal teşkil edici ve plan bütünlüğünü bozucu bir nitelik taşımaktadır. Yapılaşma koşullarının tariflenmemiş olması, ulaşım, yerleşim yoğunluğu vb. önemli kriterler açısından hiçbir araştırma ve etüd bulunmaması, kurum görüşlerinin plan çalışması esnasında alınmamasına rağmen; bu eksiklikler nedeniyle uygun bulunmaması gereken plan Davalı Belediyece onanmıştır. Eksikliklerine karşın onaylanan plan değişikliği; planlama ilke ve esasları ile yasa ve yönetmeliklerin tariflediği süreçler açısından da hukuka açıkça aykırıdır.

SONUÇ VE İSTEM :

Açıklanan ve Mahkemenizce re’sen saptanacak nedenlerle; İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nce 16.12.2009 tarihinde onaylanarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanınca 11.01.2010 tarihinde tasdik olunan ve 10.02.2010 tarihinde askıya çıkarılan, İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, 1046 ada, 13-14-15-16-17-18-19-21-22-23-166-168-171-176 parseller, 3269 ada, 22-23-84 parseller ve yol alanına ait 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği’nin; Yasalara, Yönetmeliklere, kamu yararına, şehircilik ilkelerine ve planlama tekniklerine açıkça aykırı olması nedeniyle İPTALİNE ve telafisi güç zararlar doğabileceği için öncelikle ve ivedilikle YÜRÜTMESİNİN DURDURULMASINA karar verilmesini, mahkeme masrafları ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini vekil olarak saygılarımla talep dilerim.

TMMOB Şehir Plancıları Odası

(İstanbul Şubesi)

vekili Av. Koray CENGİZ